Menu

 

Leon Koj (1929-2006) | Projekt Instytutu Filozofii UMCS

Biografia


Dostępny poniżej tekst biograficzny jest nieznacznie zmodyfikowaną wersją noty biograficznej zawartej w: Między logiką a etyką. Prace ofiarowane Profesorowi Leonowi Kojowi, red. J. Paśniczek, J. Mizińska,
S. Symotiuk, J. Dębowski, Z. Muszyński, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1995, s. 7-9.

Leon Koj urodził się 3 lutego 1929 roku w Tarnowskich Górach, gdzie ukończył szkołę podstawową, a następnie średnią w roku 1948. W latach 1948-1954 studiował filozofię w Lublinie na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, specjalizując się w logice.

W trudnym dla wielu okresie od maja 1950 do listopada 1951 roku był więźniem skazanym wyrokiem Komisji Specjalnej (par. 22 i par. 23 MKK).

W latach 1953-1956, po obronie pracy magisterskiej poświęconej filozoficzno-
-logicznemu dorobkowi ks. Jana Salamuchy, pełnił funkcję asystenta na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Od roku 1956 pracował na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W roku 1962 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy Zasada przezroczystości a antynomie semantyczne (promotorem pracy był prof. Narcyz Łubnicki, a recenzentami – prof. Jerzy Słupecki i prof. Tadeusz Kubiński). W roku 1971, na podstawie rozprawy Stosunek semantyki do pragmatyki, uzyskał stopień doktora habilitowanego i tytuł docenta (opiniowali: prof. T. Czeżowski, prof. J. Kotarbińska i prof. H. Stonert). W roku 1987 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w roku 1991 zwyczajnego (opiniowali: prof. W. Marciszewski i prof. J. Pelc).

W latach 1971-1973 był zastępcą kierownika Wyższego Studium Nauczycielskiego przy UMCS w Lublinie, a po przekształceniu tego Studium w Wydział Pedagogiki i Psychologii pełnił funkcję prodziekana do roku 1978.

Od roku 1973 był kierownikiem Zakładu Logiki i Metodologii Nauk UMCS. W czasie powstawania NSZZ „Solidarność” był współtwórcą nowego związku zawodowego w UMCS, działając w jego władzach. W latach 1985-1989 był pod koordynatorem I stopnia dwóch programów badawczych, a w latach 1991-1993 kierownikiem grantu „O sposobach porównywania teorii”.

W wyniku prac koncepcyjnych i starań organizacyjnych Profesora w 1991 roku na Wydziale Filozofii i Socjologii UMCS powstała specjalizacja „Nauka o języku i komunikowaniu”.

Od roku 1956 Leon Koj działał w Polskim Towarzystwie Filozoficznym, pełniąc w zarządzie Oddziału Lubelskiego PTF kolejno funkcje sekretarza, wiceprzewodniczącego, a w latach 1983-1989 funkcję przewodniczącego. Był też wieloletnim członkiem Zarządu Głównego PTF. Od momentu powstania Polskiego Towarzystwa Semiotycznego brał udział w jego pracach, od lat 80. będąc członkiem Zarządu Głównego PTS. Przewodniczył także sekcji filozoficzno-psychologiczno-pedagogicznej Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Był znaczącym referentem wielu obrad Zespołu do Spraw Przedmiotów Humanistycznych w Uczelniach Wyższych RP, debatującego na początku lat 90. nad zmianą metod i programów nauczania – zostało wówczas uwzględnionych Wiele z propozycji Profesora. Od roku 1990 był członkiem Komisji Filozoficznej PAN i członkiem KBN. Został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Dorobek naukowy Profesora zawiera ponad 90 pozycji, w tym 8 książek oraz wiele artykułów. Są to zazwyczaj twórcze studia wybranych problemów, dotyczące przede wszystkim semantyki języka naturalnego, ale także metodologii, logiki, a w ostatnim okresie również etyki i metafilozofii.

Podstawowa książka Profesora zakresem tematycznym obejmuje większość problematyki określanej propagowaną w Polsce przez prof. J. Pelca nazwą „semiotyka logiczna”.

Otwarty na światowe nurty w filozofii języka, semantyce i logice filozoficznej, propagował je w szeregu odczytów i publikacji w czasach, gdy nowe prądy nie były cenionym atutem badań filozoficznych – przybliżając środowisku filozoficznemu i lingwistycznemu nowe idee z pasją badacza i entuzjasty. Po roku 1989, w nowej rzeczywistości, gdy dostęp do literatury oraz łatwość przenikania nowych teorii nie budzą już takich emocji, więcej czasu poświęcał Profesor ocenom i wartościowaniu w filozofii i w nauce, jak też w życiu społecznym.

Zarówno swymi publikacjami, jak też postawą życiową i stylem pracy Profesor Leon Koj propagował wzór pracowitości, systematyczności, rzetelności intelektualnej i moralnej. Doniosłym rysem jego osobowości była udzielająca się pogoda ducha, energia i chęć działania, a w chwilach trudnych – refleksja, namysł i potrzeba zrozumienia zaistniałego stanu. Cenna była skłonność Profesora do myślenia wspólnego, rozmów i roztrząsania w toku dyskusji wielu punktów widzenia. Ową postawę ugruntowali w Koju dwaj uczeni, pod których wpływem pozostawał w czasie studiów filozoficznych na KUL – prof. S. Swieżawski i prof. J. Kalinowski. We wspomnieniach Profesora postaci obu badaczy pojawiają się z widocznym wzruszeniem. Pierwszy z nich, najświetniejszy polski mediewista, dawał swoim uczniom lekcje dociekliwości analitycznej, wrażliwości na precyzję terminologiczną i historyczne ufundowanie pojęć. Drugi – wybitny logik-deontolog – ugruntował w swoim uczniu (wybranym przezeń do asystentury) przekonanie o związku wiedzy i etyki oraz naukowym charakterze rozważań etyki, którym dobrze służy rygor języka formalnego.

Owocem tych inspiracji był cykl wykładów poświęconych podstawom etyki – na Wykładach Otwartych UMCS w semestrze zimowym w roku akademickim 1992/1993. Wykłady te zostały powtórzone dla studentów Uniwersytetu w Salzburgu w semestrze letnim 1993 roku.

Pytany przez swoich przyjaciół, w jakim najkrótszym zdaniu zawarłby swój pogląd na świat i człowieka, odrzekł po krótkim namyśle: Chyba w tym, że świat jest ogromny, a nasza wiedza o nim jest tak mała. Może z tego odczucia wynika potrzeba docenienia każdej chwili, aby wiedzę tę powiększać.

Ciekawość świata i ludzi, nieustająca dociekliwość oraz potrzeba działania to cechy charakteryzujące postawę i osobowość Profesora Leona Koja. Uważał, iż przymioty te w znaczącym stopniu przejął od swych Nauczycieli i stara się wyzwolić je w swoich uczniach i przyjaciołach.